LEKSYKONCzęści maszyn
Ząb łyżki
Inne nazwy: Ostrze łyżki, grot, końcówka zęba
Wymienny staliwny grot montowany na krawędzi natarcia łyżki koparki, zaprojektowany tak, by skupiać siłę odspajania na małej powierzchni i zużywać się w eksploatacji zamiast samej łyżki.
Co robi
Zęby są elementem poświęcanym. Siedzą na przyspawanych adapterach wzdłuż krawędzi łyżki i są mocowane sworzniem lub klinem, więc wymienia się je w terenie w kilka minut. Ich rolą jest skupienie siły odspajania maszyny na wąskim polu styku — sama krawędź łyżki musiałaby przemieszczać całą szerokość urobku naraz — oraz przyjęcie ścierania, które w przeciwnym razie zniszczyłoby krawędź. Zarysy różnią się zależnie od gruntu: ostre groty penetrujące do twardego kopania, szerokie do ładowania materiału luźnego.
Dlaczego staje się obiektem
Ponieważ ząb jest zaprojektowany do zużycia, wycofany egzemplarz jest niemal czystym zapisem zużycia. Oryginalny zarys odlewu przetrwał u nasady i całkowicie zniknął na grocie, więc pojedynczy ząb pokazuje jednocześnie swoją geometrię wytworzoną i kształt nadany przez grunt. Odlewa się je ze stopowej stali wysokowęglowej i obrabia cieplnie, więc są gęste, twarde i ciężkie jak na swój rozmiar — zwarty obiekt o nietypowej masie, i właśnie to sprawia, że mały ząb sprawdza się jako podstawa stolika pomocniczego.
